Garnaveiki og riðuveiki hafa greinst á Íslandi en báðir þessir sjúkdómar bárust hingað með innfluttum lifandi dýrum. Íslenskt búfé hefur verið einangrað frá landnámi og því afar viðkvæmt fyrir sjúkdómum. Þessi einangrun gerir íslenskri búfjárrækt kleift að nota lítið af lyfjum.

Bann Íslands við innflutningi lifandi dýra þyrfti varanlega undanþágu í aðildarsamningi. Engin fordæmi eru fyrir slíku. Sjá bls 102 í skýrslu BÍ.

Á síðustu öld voru fluttar inn kindur til þess að bæta íslenskt sauðfé. Með þeim bárust þrjár pestir en ein af þeim var áður óþekkt í vísindum. Það tók áratugi að losna við sjúkdóminn, mæðiveiki, og fella þurfti 600.000 fjár, reisa varnargirðingar um allt land og ráða eftirlitsmenn.

Árið 2013 var unnið áhættumat af erlendum sérfræðingi fyrir íslensk stjórnvöld um innflutning lifandi dýra. Matið var unnið eftir staðlaðri aðferðafræði Alþjóðadýraheilbrigðisstofnunarinnar. Niðurstaðan: mikil áhætta af fimm sjúkdómum — og fyrir nautgripi voru metnar 100% líkur á að þrjár af fjórum pestum sem metnar voru næmu land innan fimm ára. Matið miðaði þó við innflutning frá Danmörku, þar sem dýraheilbrigði er með því besta í Evrópu. Framkvæmdastjórn ESB sagði árið 2011 í rýniskýrslu um reglur Íslands um bann við innflutning á lifandi dýr: „is not compatible with EU rules and will have to be brought in line with the acquis“. Sjá bls. 103 og 112–113 í skýrslu BÍ

Finnland árið 1995 var með tolla á mun fleiri landbúnaðarafurðum en Ísland gerir í dag svo að samanburðurinn er ekki nákvæmur. Myndin er skýr - laun bænda lækka. Sjá bls. 63 og 89 í skýrslu BÍ.

Norðurslóðastuðningur er ekki greiðsla úr sameiginlegum sjóðum ESB heldur heimild til Finna að styðja bændur á eigin kostnað, eftir þeim skilyrðum sem Brussel setur og hefur eftirlit með. Stuðningurinn má ekki leiða til þess að hann aukist frá því sem var fyrir aðild eða að framleiðsla aukist. Sjá bls. 63-66 og 73-75 í skýrslu BÍ.

Frá því að sambandið var stækkað árið 1973 hefur ekkert nýtt aðildarríki fengið varanlega undanþágu frá sameiginlegu landbúnaðarstefnunni. Sérlausnir ESB eru tímabundnar eða heimildir til þess að borga sjálfur. Sjá bls. 26-31 í skýrslu BÍ.

ð

d

Stuðningskerfi ESB landa er undir stjórn Brussel og aðildarríki þurfa að fá áætlanir sínar samþykktar þar og skila framvinduskýrslum á hverju ári ásamt miklu eftirliti, bæði með framkvæmd og bændum. Sjá bls 48-49 og bls 65 í skýrslunni.

Í skýrslu frá 2011, unnin af Daða Má Kristóferssyni og Ernu Bjarnadóttur er að finna útreikninga um stuðningsþörf til íslenskrar mjólkurframleiðslu m.v. mismunandi forsendur. Í einni sviðsmynd var gert ráð fyrir því að framleiðsla myndi dragast saman um 40%. Sjá bls 120 í skýrslunni.

Stystu aðildarviðræður í sögu ESB voru viðræður Finna. Þær tóku 31 mánuð. Í aðildarviðræðum Íslands við ESB árið 2009-2013 stóðu eiginlegar viðræður í 18 mánuði án þess að landbúnaðarkaflinn væri opnaður. Á meðan viðræður standa yfir ríkir mikil óvissa um allt rekstrarumhverfi landbúnaðar á Íslandi. Þessi óvissa getur haft kælingaráhrif á fjárfestingar og nýliðun í greininni. Sjá bls 125-126 í skýrslunni.

Ræktunaraðstæður á Íslandi eru afar krefjandi. Sumur eru stutt og svöl ásamt því sem miklu getur munar á lengd vaxtartímabils. Til þess að finna sambærilegan daggráðufjölda og á Íslandi þarf að leita langt í norður eða hátt til fjalla. Vegna þessa byggist landbúnaðarframleiðsla á Íslandi á ræktun harðgerra grasa og búfjárrækt sem geta nýtt gæði landsins til þess að framleiða matvæli. Sjá bls 44-45 og bls 122 í skýrslunni.

Sé horft til þess landbúnaðarlands sem er í notkun í ESB hefur notkun á landbúnaðarlandi dregist saman á Norðurslóðum og í fjalllendum svæðum ESB þrátt fyrir harðbýlisstuðning sem á að koma til móts við erfiðari aðstæður. Sjá bls 52-53 í skýrslunni.