
Nákvæm jarðrækt minnkar losun og bætir rekstur
20.02.2026
Í búrekstri eru tvö atriði sem við bændur þurfum sífellt að huga að: Hvernig getum við hámarkað tekjur af okkar framleiðsluvörum, og hvernig er hægt að einfalda vinnuna og draga úr kostnaði við framleiðsluna? Við sem stundum fóðurræktun, garðrækt eða búfjárrækt vitum hversu mikilvægt er að hámarka gæði ræktunar á eigin jörðum. Hún skilar sér ekki aðeins fjárhagslega, heldur getur hún líka verið jákvæð fyrir loftslagið. En hvað er átt við með því? Í allri búfjárrækt er staðreynd að gott fóður og markviss fóðrun skilar verðmætum og auknum afurðum. Þar gegnir jarðræktin lykilhlutverki því hún skilar sér í gæðafóðri sem endar að lokum sem góð matvæli.
Hraustir og vel fóðraðir gripir skila meiri afurðum á sínum líftíma, við þurfum þá færri gripi til að framleiða sama magn afurða. Sama gildir með garðræktina. Mikilvægt er að hámarka næringargildi hverrar plöntu, huga þarf að heilbrigði jarðvegs og nytjaplantna því við bestu aðstæður næst mesta og besta uppskeran. Hver sem búgreinin er getur óvönduð jarðrækt hins vegar skilað okkur stórauknum kostnaði, sóun á næringarefnum og mörgum ólaunuðum vinnustundum. Til að auka vinnuhagræði og minnka kostnað við aðföng eru gagnaöflun og áætlanagerð mikilvæg hjálpartæki. Ræktunar-, áburðar- og fóðuráætlanir standa bændum til boða hjá Ráðgjafarmiðstöð landbúnaðarins. Hey- og jarðvegssýni ásamt öðrum gögnum hjálpa til við að útbúa áætlanir sem virka best á hverju búi fyrir sig. Þær tryggja að við berum hæfilegt áburðarmagn á tún og akra og miða að því að hámarka uppskeru og gæði eftir því sem við á. Undanfarið hafa komið fram ný tæki og tæknibúnaður sem auðvelda bændum og verktökum að dreifa áburðarefnum með afar nákvæmum hætti þannig að þau nýtist plöntunum eins vel og mögulegt er og lágmarka sóun.
Má í þessu samhengi nefna GPS stýribúnað, niðurfellingarbúnað fyrir búfjáráburð og margt fleira sem nýtist bæði við jarðvinnslu og uppskerustörf. Hvernig tengist þetta loftslagsmálum? Staðreyndin er sú að stór hluti þeirrar lífrænu losunar sem á sér stað í okkar rekstri tengist áburðarnotkun og búfé. Með minni sóun og meiri nákvæmni náum við að framleiða meiri og betri matvæli á því landi sem við höfum yfir að ráða. Þannig hámörkum við umhverfislegan árangur af framleiðslunni með hlutfallslega minni losun. Með því að leggja aukna áherslu á gæði, gagnaöflun og nákvæmni í jarðrækt lágmörkum við losun og hámörkum framleiðni af jörðum okkar. Það er ein áhrifaríkasta loftslagsaðgerðin sem bændur geta ráðist í.
Höfundur er nautgripabóndi og situr í stjórn Bændasamtakanna.