Beint í efni

Alla nautakjötsframleiðendur við sama borð

29.01.2024

Í síðasta tölublaði Bændablaðsins (2. tölublað 2024) ritaði Reynir Þór Jónsson, stjórnarmaður BÍ og fulltrúi í verðlagsnefnd búvara um mismunun í viðbótarstuðningsgreiðslum til nautakjötsframleiðenda. Greinina má finna í heild sinni hér að neðan.

Íslenska nautið á í varnarbaráttu ekki síður en margt annað sem íslenskt er.

Alþingi Íslendinga samþykkti á dögunum að styðja sérstaklega við eldi holdagripa en taldi af einhverjum ástæðum að eldi íslenskra gripa þyrfti ekki samsvarandi stuðning til að mæta sama afkomuvanda. Þetta var gert þó niðurstöður ráðuneytisstjórahópsins hefðu sýnt svart á hvítu að 525 kr. vantar á hvert framleitt kíló nautakjöts, óháð því af hvaða búfjárkyni sláturgripirnir eru. Þetta þýðir með öðrum orðum, að hreinlega er verið að flytja framleiðsluna úr landi. Á meðan framleidd verður mjólk úr íslenskum kúm munu áfram fæðast íslenskir nautkálfar. Það hlýtur að teljast jákvætt, sér í lagi umhverfislega, að gera verðmæti úr þeim kálfum sem fæðast, frekar en að farga þeim nýfæddum af því að það svarar ekki kostnaði að ala þá upp. Holdanautaframleiðslan á Íslandi er í mikilli sókn og mun án efa auka hlutdeildina jafnt og þétt á næstu árum. Í dag er þó langstærstur hluti nautakjötsframleiðslunnar af íslenskum gripum, eða um 80% af landsframleiðslu.

Staðan sem blasir við er hins vegar sú að við þurfum að auka heildarframleiðsluna en ekki minnka hana. Það er nóg pláss fyrir alla því eftirspurn eftir öllum gerðum íslensks nautakjöts er mikil. Það er hins vegar verð til framleiðenda sem er stóra vandamálið hvort sem um er að ræða kjöt af holdagripum eða íslenskum gripum. Mín skoðun er sú að Alþingi hafi mismunað framleiðendum nautgripakjöts þegar aðeins var veittur aukastuðningur við framleiðslu hjá þeim sem eru með holdagripi. Engin gild rök eru fyrir því að staðan sé betri hjá þeim sem framleiða kjöt af íslenskum gripum. Til dæmis eru mörg stór býli sem framleiða nautakjöt eingöngu af íslenskum gripum. Þá er ekki eðlilegt að mjólkurframleiðsla beri uppi framleiðslu á nautakjöti. Þetta eru tvær greinar sem þurfa og eiga að geta staðið sjálfstæðar.

Bændasamtökin fóru fram á það í mars á síðasta ári að verðlagsnefnd búvara myndi meta framleiðslukostnað nautgripakjöts eins og búvörulög gera ráð fyrir. Það var mat samtakanna að mikilvægt væri að fá þessar upplýsingar frá nefndinni sem fyrst. Niðurstöðurnar myndu nýtast til að styrkja alla umræðu og aðgerðir sem snúa að bættri afkomu greinarinnar. Nú styttist í að ár sé liðið frá því að erindið var sent, engin viðbrögð hafa komið frá matvælaráðuneytinu. Er mögulegt að ákvörðun Alþingis að mismuna nautakjötsframleiðendum eftir búfjárkyni hafi verið hugsuð til að setja bresti í samstöðu nautgripabænda? Ef svo er þá mun það ekki takast. Ríkisstjórnin hefur með vinnu ráðuneytisstjórahópsins viðurkennt vandann. Nú er ekkert annað fram undan en að finna lausnir og halda ótrauð áfram á þeirri braut að bæta afkomu hjá nautakjötsframleiðendum og öllum öðrum greinum íslensks landbúnaðar. Með samstöðunni náum við árangri og henni skulum við aldrei glata.