Heimilisgarðrækt.

Greinar

Grænmetisræktun

Margir þeir sem reyna sig við ræktun matjurta gefast upp að loknu fyrsta ári vegna þess að ræktunin skilaði ekki þeim árangri sem við var búist. Oft er um að kenna mistökum í ræktun, smáum en afdrifa ríkum. Leiðbeiningar til að fara eftir eru víða til en í fyrsta lagi það þarf að finna þær, skilja þær og fara eftir þeim. Í mörgum af þeim leiðbeiningum sem eru til á prenti er reynt að mennta viðkomandi í veðurfræði, lífeðlisfræði, grasafræði og áburðar- og jarðvegsfræði. Undirstaðan fer því oft fyrir ofan garð og neðan. Í þessum punktum ætla ég að reyna að veiða grundvallaratriði góðrar ræktunar upp úr þeim hafsjó leiðbeininga sem til er.

Garðlandið

Æskilegast er að garðurinn njóti sem ríkulegast sólar og skjóls fyrir vindum. Garðland sem hallar á móti suðri er tilbúið fyrr að vori, og skilar fyrr uppskeru. Skjólið má skyggja á morgunsólina en ekki á hádegis og kvöldsólina. Best er að skjólið sé hæfilega opið t.d. rimlar eða tré.

Garðlandið þarf að vera hæfilega þurrt og ekki má standa vatn í garðinum. Ef svo er þarf að ræsa landið fram. Það er auðveldast að gera með því að grafa plastdrenrör 50 - 60 sm niður í jarðveginn og tengja þau sömu drenvatnslögn og íbúðarhúsið er á. Ef það er ekki mögulegt og ekki hægt að losa vatnið á annan hátt er hægt að útbúa svelg sem fylltur er með grjóti til að taka við vatninu.

Jarðvegurinn er bestur ef í honum er hæfileg blanda af mold, leir og sandi. Óvíða er að finna jarðveg með bestu hlutföll. Leir- og sandjarðveg má bæta með íblöndun með mómold og mómold má bæta með grófum sandi. Notkun húsdýraáburðar hefur einnig jarðvegsbætandi áhrif. Mó- og leirkenndan jarðveg er ágætt að kalka með áburðarkalki eða skeljakalki þegar landið er tekið í notkun og er hæfilegur skammtur 50 kg á 100 m2.

Áburðargjöf

Eftirfarandi tafla sýnir ráðlagða áburðarskammta fyrir einstakar tegundir og heppilegustu jarðvegsgerð.

Tegund ræktunar	Heppilegur jarðvegur	kg af alhliða garðáburði á 100 m2	kg af húsdýraáburði á 100 m2	Áburðarauki yfir vaxtartímann
Hvítkál, gulrófur	sandblendinn leirjarðvegur eða moldarjörð	12 - 15         + bór fyrir gulrófur	600	2 x 2 kg kalksaltpétur
Blómkál, spergilkál, hnúðkál, kartöflur	djúpur moldarjarðvegur eða vel fúinn mýrajarðvegur	8 - 15 + molybden og bór fyrir blómkál	400 - 600	2 x 2 kg kalksaltpétur
Næpur	góð moldarjörð	7 - 8	500   (gamall)	2 x 1,5 kg kalksaltpétur
Gulrætur	sendinn jarðvegur eða vel fúinn mýrajarðvegur	5 - 7 +150 - 200gr bórax	500 - 700 (gamall)	2 x 1 kg kalksaltpétur
Hreðkur	allar jarðvegstegundir í góðri rækt	4 - 6 +100 gr bórax	500  (gamall)	yfirleitt óþarft

Þessir skammtar gera ráð fyrir annað hvort notkun alhliða áburðar eða notkun húsdýraáburðar. Ef nota á hvortveggja ætti að minnka skammtana hlutfallslega. Notkun safnhaugamoldar, fiski-og kjötmjöls og þangs ásamt með húsdýraáburði getur komið í stað tilbúins áburðar. Fyrir blómkál er nauðsynlegt að bera 5 - 20 gr natríum- eða ammoniummolybdat á 100 m2 og 100 - 160 gr af bór en sami skammtur af bór er einnig nauðsynlegur fyrir gulrófur og gulrætur en heldur minna fyrir hreðkur. Athugið að bór er í sumum tegundum garðáburðar. Auka áburðarskammta þarf ekki að gefa nema í votviðrasömu sumri nema þá helst hvítkáli, kínakáli og blómkáli. Ekki ætti að fara mikið yfir ráðlagða áburðarskammta það eykur ef til vill uppskeru en er á kostnað gæðanna.

Jarðvinnsla

Ef gras er á fyrirhuguðum matjurtagarði borgar sig að byrja á því að rista grasið ofan af með undirristuspaða nema ef um stórt svæði sé að ræða þá er tvennt að ræða fá mann með þökuskurðarvél eða tæta garðin með öflugum tætara. Þá er garðurinn tilbúinn til vinnslu. Ef húsdýráburður er notaður er rétt að bera hann á áður enn jarðvinnsla fer fram. Lítinn garð er einfaldast að pæla eða stinga upp. Þá er notaður stungugaffall, stunguskófla eða 4 -6 tinda gaffall eftir því hversu auðvinnanlegur jarðvegurinn er. Aðferðin er sú að stinga stinga beint niður, taka hnausinn upp á verkfærinu og snúa síðan við og losa hnausinn af, berja létt ofan á hann þannig að hnausinn losni í sundur. Þannig er farið þvert á garðinn, aftur til baka o.s.fr.v..

Að því loknu má bera tilbúna áburðinn í garðinn og jafna og vinna þannig áburðinn niður í efsta lag jarðvegsins. Í heimilisgarðrækt er lang auðveldast að rækta í beðum eða desum eins og þau eru nefnd sumstaðar á landinu. Þá er byrjað á því að strengja snúru um það bil 35 sm innan við aðra hlið garðsins og moka upp moldinni með fram snúrunni inn í garðinn. Síðan er snúran færð um1 metra inn og mokað upp á beðið, hinu megin frá. Síðan er beðið jafnað með garðhrífu um leið og moldarkögglar og steinar eru fjarlægðir.

Forræktun

Ef þú ætlar að kaupa tilbúnar plöntur þá skaltu byrja á næsta kafla.

Flestar þær nytjaplöntur sem við ræktum hér á landi er nauðsynlegt að forrækta en forræktun er það kallað þegar fræjum er sáð í gróðurhúsi eða inni í húsi og er síðan ræktað fyrstu 6 - 8 vikurnar við 10 - 17 °C hita. Þegar fræin hafa spírað ( 18 - 20 °C er kjörhiti spírunar) er 10 - 12 °C nægilegt til að fá þéttar og góðar útplöntunarplöntur. Undantekning er kínakál sem þarf hitastig yfir 16 °C í uppeldinu.

Fræjunum er ýmist dreifsáð í bakka eða eitt og eitt korn í hólfabakka eða potta. Best er að nota sáðmold sem er þjöppuð létt í bakkann og síðan sáð og að því loknu er stráð þunnu lagi af vikri yfir, rétt til að hylja fræin. Að því búnu er vökvað vel og gler sett yfir og dagblað ofan á það. Glerinu er síðan snúið daglega til að losna við dropana sem setjast á glerið. Einnig má setja plast yfir bakkann. Þetta er gert til að halda rakanum uppi til að fræið spíri betur. Þegar fræið byrjar síðan að koma upp er tekið ofan af bakkanum.

Þegar plönturnar eru komnar vel upp er þeim plantað í hólfabakka sem fylltir eru af góðri gróðurmold. Reynt er að skemma sem minnst af rótum við plöntunina. Gera má holu fyrir plöntuna með plöntupinna eða vísifingri, rótunum komið ofan í holuna og moldinni þrýst létt að. Að því búnu er vökvað vel. Þegar plönturnar eru komnar vel af stað má koma þeim fyrir í sólreit svo fremi sem hægt er að tryggja að ekki frjósi í honum. Það má fyrir byggja með því að nota affall hitaveitu til að hita upp plaströr sem lögð eru í sand undir bökkunum og meðfram hliðum reitsins. Vökva þarf plönturnar með áburðarlausn 2gr af alhliða áburði í lítra vatns. Forðast þarf of- og vanvökvun.

Kartöflur eru látnar spíra við góða birtu í grunnum kössum í 4 - 6 vikur við 10 - 15 °C hita.

Útplöntun

Algengt er að planta út um mánaðamótin maí /júní, það fer þó eftir landshluta og veðurfari. Best er að jarðvegurinn sé orðinn sæmilega hlýr og frosthætta að mestu liðin hjá.

Kálplöntum, öðrum en hnúðkáli má planta djúpt þannig að neðstu blöð séu við yfirborð jarðvegs, þjappa síðan vel að. Auðveldast er að nota plöntuskóflu við að taka holuna.

Ræktun einstakra tegunda

Hvítkál (Brassica oleracea var. capitata) er algengasta káltegundin og mest ræktuð. Talað er um sumarkál en þar eru afbrigði sem þurfa stuttan vaxtartíma og eru tiltölulega lausvafin (Parel sem þarf um 60 daga í ræktun, Grenadier) og haustkál en þar eru notuð afbrigði sem eru miklu þéttari og þyngri og er Castello (þarf um 90 daga í ræktun) langalgengast en það er einnig algengasta afbrigðið til geymslu. Sumarkálið er forræktað í gróðurhúsum og því plantað út í maí undir dúk. Káli sem ætlað er til geymslu er plantað út í byrjun júní. Hvítkál er til af mörgum afbrigðum, fljótsprottnum og seinsprottnum.Forræktun í 5 - 8 vikur við 10 - 15°C. Hæfilegt millibil er 40x40 sm í fljótsprottnu káli en 45x50 sm í seinsprottnu. Ágætt er að skýla plöntunum fyrstu 5 - 7 vikurnar með acryl- eða plastdúk. Athuga þarf að það getur hitnað mjög undir plastdúknum í sól. Hvítkál er tilbúið til uppskeru þegar hausarnir eru orðnir vel harðir.Ef kálið næst gott í geymslu getur það geymst lengi í kæli við 0°C.

Rauðkál (Brassica oleracea var. rubra) er náskylt hvítkáli og er meginmunurinn fólgin í litnum en rauðkálið er ýmist rautt eða blárautt. Rauðkál er seinvaxnara en hvítkál og sá þarf því til þess snemma því það þarf lengri forræktun og því ráðlegt að setja það í stærri potta. Vaxtarrými 40x40 sm hæfilegt. Dúkar gera uppskeruna öruggari. Megnið af framleiðslunni fer á markaðinn fyrir jólin. Algengt afbrigði er Primero.

Blómkál (Brassica oleracea var. botrytis). Ætu hlutar blómkálsins eru blómhnapparnir og blómstilkarnir, það sem í daglegu tali er kallað blómkálshöfuð. Ræktun blómkáls er erfið því algengt er að blómkálið myndi örsmá höfuð áður en það hefur myndað nægjanlegt blaðmagn til að það nái að mynda eðlilegt höfuð. Slíkt gerist einkum þegar plantað er út mjög snemma og plönturnar lenda í hreti en einnig getur það gerst ef of heitt er á plöntunum. Sáð er til blómkáls í gróðurhúsum en það þarf forræktun í 4 - 6 vikur við 16 - 20°C og plantað út upp úr miðjum maí háð tíðarfari. Áríðandi er að vel fari um plönturnar í uppeldinu ef þær eiga að mynda góða hausa. Ekki ætti að planta blómkáli út fyrr en spáð er hlýnandi veðri. Bæði ætti að vera með fljótvaxin og seinvaxin afbrigði til að dreifa uppskerunni.

Blómkálið er uppskorið meðan það er þétt og hvítt/hvítkremað á litinn. Blómkál getur geymst í kæli við 0°C í 2 – 4 vikur ef hausarnir eru góðir og mikið af blöðum er haft á.

Kínakál (Brassica campestris var. pekinensis) er eins og nafnið bendir til mikið ræktuað í Kína en hingað kemur það í ræktun um 1975. Undirtegundin pekinensis myndar höfuð sem eru uppskorin til neyslu. Kínakál er forræktað í gróðurhúsum við hitastig yfir 16°C og plantað út í upphitað land og /eða undir dúk. Ef hitastigið er lágt í uppeldi er hætt við að plönturnar blómgist áður en þær hafa myndað uppskeruhæf höfuð. Algeng afbrigði eru Jamiko, Kashumi og Bilko. Kínakál geymist í 4 – 5 mánuði við 0 – 1°C.

Hnúðkál (Brassica oleracea var. gongylodes) er sérstök í útliti en þar er það topphluti stöngulsins sem myndar allstóran hnúð og standa blöðin upp af hnúðnum. Hnúðkál myndar stöngulhnúð sem er forðanæringin. getur skilað uppskeru ef sáð er beint í beð. Hæfilegt bil milli plantna er 25x25 sm. Ekki ætti að gróðursetja dýpra en svo að hnúðurinn lendi ofanjarðar. Ef það er forræktað sem er öruggara ætti að forrækta þær í 5 - 7 vikur . Ræktunin tekur um 10 vikur frá sáningu og er sáð í gróðurhúsi og plantað síðan út undir dúk. Ágætt er að vökva plönturnar ef þurrviðrasamt er því annars hættir þeim til að tréna og springa. Hnúðkál má geyma svipað og gulrófur við 0°C og 90 – 95% raka í allt að 7 mánuði.

Næpur eru annars vegar sumarnæpur og hinsvegar haustnæpur. Sumarnæpur eru mun fljótsprottnari og hættir til að vaxa úr sér. Þeim er sáð beint í garðinn þegar tíð leyfir í raðir, 25 sm milli raða og 2 - 4 sm milli fræja. Byrja má að neyta þeirra um leið og þær eru orðnar 4 - 5 sm í þvermál. Sá má á hálfsmánaðar fresti til að fá stöðuga uppskeru.

Spergilkál er mun auðveldara í ræktun en blómkál. Það er forræktað í 4 - 5 vikur og er hæfilegt útplöntunar rými um 40 x 40 sm. Uppskera má bæði aðalblómkoll og hliðargreinarnar sem koma nokkru síðar.

Gulrætur (Daucus carota spp sativus) voru komnar í ræktun á Norðurlöndum á 17. öld. Gulrótum má skipta í 2 hópa, fljótsprottnar og seinsprottnar en þær fyrr nefndu eru mest í ræktun til sumarsölu en þær síðar nefndu til geymslu í vetrarsölu. Fljótsprottin afbrigði geymast oftast stutt. Algeng afbrigði í ræktun eru Napoli og Nelson sem eru fljótsprottin en Panther og Newburgh til geymslu. Hér á landi er eingöngu ræktaðar ílangar gulrætur en til eru fjölmörg afbrigði sem eru mismunandi að lögun og lit. Áríðandi er að sá snemma til gulróta þar sem vaxtartíminn sem þær þurfa til að ná fullum þroska er langur. Gulrótum sem ætlað er á sumarmarkaðinn er sáð undir dúk í upphitað land þegar tíð leyfir (apríl – maí) en gulrótum sem ætlaðar eru til geymslu er hægt að sá í óupphitað land og án dúks. Sáð er í raðir með 15 - 20 sm millibili og 1 - 2 sm milli fræja en 3 - 4 ef ekki á að grisja. Auðveldast er að nota sáðvél en í litlum garði má leggja fjöl þvert á beðið og rása um 2ja sm djúpa rauf í jarðveginn og setja fræin í. Best er að vökva síðan vel yfir að lokinni sáningu og rennur þá jarðvegurinn nægilega yfir fræin. Þegar gulræturnar eru búnar að mynda tvö blöð auk kímblaða er rétt að grisja þannig að 3 - 4 sm séu milli fræja. Acryl- eða plastdúkur flýta uppskeru og er þá nauðsynlegt að taka plastdúkinn af þegar sólfar eykst eða skera göt á hann því ella verður of heitt undir honum. Gulrætur geymast best óþvegnar við 0°C í plastklæddum kössum eða hæfilega götuðum plastsekkjum (bara göt á botninum til að þær geti andað). Vinnsla úr gulrótum hér á landi er lítil utan salat- og safagerðar en erlendis er mikið af vöruflokkum unnið úr gulrótum s.s. Baby Carrots.

Gulrófan (Brassica napus rapifera) er upprunnin í N-Evrópu og er hennar fyrst getið með vissu í ræktun á Íslandi í upphafi 19. aldar. Hún var meðal þeirra matjurta sem fyrstar náðu útbreiðslu meðal landsmanna. Gulrófan er C-vítamínauðug og hefur verið kölluð appelsína norðursins. Til megin framleiðslunnar er sáð að vori (apríl / maí) en einnig eru þær forræktaðar í gróðurhúsum og plantað út í byrjun sumars. Þær gulrófur koma á markaðinn þegar geymslu-gulrófurnar eru að klárast. Þegar sáð er með sáðvél ætti að vera a.m.k. 2-3 cm á milli fræja. Mikilvægt er að sá frekar gisið til að draga úr grisjunarvinnunni. Við góð skilyrði má fara niður í all að 10 g af fræi á 100 m². Fræið þyrfti að liggja í 2-3 cm dýpt. Algengt millibil á milli raða er 65 cm, en unnt er að auka uppskerumagnið með því að minnka bil á milli raða niður í 50 cm. Best er að framkvæma grisjunina þegar plönturnar eru komnar með 2 varanleg blöð og að lokinni grisjun ættu að vera 10-15 cm á milli plantna.Til að flýta uppskeru þeirra eru notaðir dúkar sem settir eru yfir eftir sáningu eða útplöntun. Til eru íslenskir stofnar af gulrófum og eru þekktastir Kálfafellsrófa og Ragnarsrófa. Einnig hefur verið ræktaður stofn sem nefnist Sandvíkurrófa. Algengasta afbrigði í ræktun er Vige sem er norskt afbrigði og Sandvíkurrófa sem er stofn af Kálfafellsrófu. Gulrófur geymast vel við 90 – 95% rakastig og 0°C hita og geta þær geymst í allt að 7 mánuði.

Hreðkur skiptast í sumar-og vetrarhreðkur og eru þær fyrrnefndu vinsælar hjá börnum vegna þess hve fljótt sáningin ber árangur eða eftir um einn mánuð en einnig eru þær mjög skemmtilegar í salöt, bæði vegna bragðsins og vegna litarins. Hreðkunum er ýmist dreifsáð eða sáð í raðir, 10 - 15 sm milli raða og um 2 sm milli fræja. Sáðdýpt á að vera um 1 - 1.5 sm. Til að eiga alltaf nýjar hreðkur er rétt að sá á hálfsmánaðarfresti. Fyrsta sáning í maí byrjun og sú síðasta í júlílok. Sá má hreðkum milli plantna sem vaxa hægar eins og t.d. gulróta. Hreðkurnar eru bestar þegar þær eru um 1.5 - 2 sm í þvermál. Af algengum afbrigðum má nefna 'Cherry Belle' og 'Halvlang Rosenröd'.

Kartöflur (Solanum tuberosum) hafa verið í ræktun á Íslandi í um 250 ár. Neysla kartaflna hefur minnkað frá því hún var mest en samt borðum við að meðaltali 28 kg á ári. Ísland er á norðurmörkum ræktunarsvæðis kartaflna og er því mikil sveifla í uppskerumagni eftir tíðarfari. Kartöflur eru til í mörgum afbrigðum en hér er mest ræktað af Gullauga, Rauðum íslenskum og Premiére en Premier er fljótvaxið afbrigði, Gullauga miðlungi fljótvaxið en Rauðar eru seinar. Hérlendis er það frekar regla en undantekning að láta útsæði í forspírun. Vegna lágs meðalhita sumarsins og stutts vaxtartíma er forspírun nauðsynleg til að Gullauga og Rauðar íslenska nái viðunandi þroska í meðalári. Vaxtartíminn er nógu langur fyrir snemmsprottin afbrigði án forspírunar en kosturinn við forspírun á þeim er að unnt er að taka upp í sumarsölu. Töluvert er um að setja dúk (plast- eða trefjadúk) yfir garðinn eftir niðursetningu og hann látinn vera á þar til grös eru komin vel upp. Í beði sem er um 1 m á breidd er hæfilegt að hafa 3 raðir og 25 - 30 sm milli kartaflna. Ekki ætti að setja dýpra en 6 - 8 sm í sandgarði og 4 -5 sm í moldargarði. Fara verður varlega til að brjóta ekki spírurnar af. Dúkar ýmissa gerða eru notaðir til að flýta uppskeru eða hemja illgresi. Svart plast er ágætt til að halda erfiðu illgresi í skefjum, skorið er fyrir grösunum þegar þau lyfta dúknum. Glært plast og acryldúkur eru notuð til að fá uppskeru fyrr að sumri og til að auka öryggi ræktunar þar sem uppskerulíkur eru litlar. Acryldúkinn má hafa yfir þar til uppskera hefst. Glæra plastið er ýmist gatað á staðnum eða dregið af þegar kartöflugrösin eru komin vel upp. Best er að gera það í skýjuðu veðri. Premiére eru fljótvaxnar og ágætar nýjar. Eitt algengasta vandamálið í heimilisgarðinum er að kartöflunum er gefin of mikill áburður svo hnýðismyndun fer seint af stað. Fyrir upptöku er mikilvægt að kartöflurnar séu búnar að þroska gott hýði því þannig geymast þær betur. Kjörhitastig í geymslu er um 4°C.

Blaðlaukur (Allium porrum) eða púrra er af liljuætt. Sáning fer fram í mars inn í gróðurhúsi og er ungplöntunum plantað út í byrjun júní, þá agnarsmáum. Dúkar og/eða jarðvegsupphitun eru gjarna notað til að flýta uppskeru en ræktunartíminn er langur. Blaðlaukur geymist í 3 – 5 mánuði við hitastig –1,5°C til - 0,5°C. Algengt afbrigði er Prelina.

Vorlaukur (Allium fistulosum) er einnig nefndur pípulaukur. Ræktun á vorlauk til sölu er ný hérlendis og hófst 2004. Sáð er í gróðurhúsi nokkrum fræjum saman í pott og þeim síðan plantað í þyrpingum í gegn um svart plast og gjarna undir dúk. Vorlaukurinn er síðan uppskorinn þegar stilkarnir eru orðnir blýantsþykkir. Sá þarf og planta út reglulega til að framboð sé stöðugt. Algengt afbrigði er Parade.

Stilksellerí (Apium graveolens var. dulce) eða blaðsilla líkist steinselju enda sömu ættar. Sá þarf fræinu í mars í gróðurhúsi og er plantað út í byrjun júní. Sökum þess hve seinsprottið stilksellerí er krefst það langrar forræktunar. Fræið spírar best í birtu og ætti því bara að þekjast þunnu lagi. Besti spírunarhitinn er 22-25°C að degi og 12-15°C að nóttu. Spírunin tekur langan tíma, eða 2-3 vikur. Sá má beint í 5-6 cm potta. Forræktunartíminn er 2-2,5 mánuðir, þannig að sáningin þarf að eiga sér stað í síðasta lagi í mars. Heppilegur hiti á forræktunartímanum er 20-22°C að degi og 15°C að nóttu. Lágur hiti eykur hættu á blómmyndun í plöntunum. Á forræktunartímanum mætti vökva plönturnar með 1‰ af alhliða áburðarlausn.Til að ná góðri uppskeru er best að planta henni í upphitað land og undir dúk sem er síðan tekin af þegar plönturnar eru komnar í góðan vöxt. Heppilegt millibil er 40-50 cm á milli raða og 20-40 cm á milli plantna. Stilksellerí geymist upprétt en í takmarkann tíma við > 2°C. Langmest er notað af því í Waldorfsalat með svínahamborgarahrygg á aðfangadagskvöld.

Illgresi í heimagörðum ætti að reita með höndunum, það er hollast bæði útivistin og það að vera laus við varnarefnanotkun. Í kartöflugarðinum er efnið Afalon notað gegn arfa og fleirri einærum tvíkímblaða plöntum. Best er að úða þegar rakt er á en ekki útlit fyrir rigningu næsta sólarhring. Það er gert áður en grösin eru komin upp. Ef dúkar eru notaðir er best að taka dúkinn af áður en grösin koma upp og úða með minni styrk en ella og breiða síðan dúkinn aftur á. Í gulrótum er Afalon einnig notað gegn arfa og fleirri tegundum af einæru, tvíkímblaða illgresi.

Kálfluga leggst á káltegundirnar, hreðkur og gulrófur og er því hinn versti óvinur. Acryldúkur á nýju landi dregur mjög úr skemmdum af völdum lirfu hennar en nú eru komnir netdúkar sem eru sterkir og hleypa flugunni ekki í gegn til að verpa. Dúkar þessir endast lengi eða allt að 10 ár. Engin örugg vistvæn leið er til í eldri grænmetisgarða önnur en sáðskipti því í görðum sem kál eða skyldar tegundir voru í árið áður má búast við púpum kálflugunnar og þar af leiðandi nýjum kálflugum sumarið eftir. Samt veldur flugan ekki miklu tjóni ef dúkur er settur yfir því það hindrar hana í að ná sér í nauðsynlega næringu til að varp geti hafist. Samt sem áður eru sáðskipti ákjósanleg í grænmetisrækt og þá ræktum við til dæmis kartöflur í beðinu eitt árið, gulrætur það næsta og kál eða rófur það þriðja. Það dregur líka úr sjúkdómahættu sem alltaf er til staðar bæði í kartöflum og í grænmeti.