17. febrúar 2014

Tollar og innlend matvælaframleiðsla

Enn á ný er umræða í þjóðfélaginu um aukinn innflutning á búvörum og um þau rekstrarskilyrði sem íslenskum landbúnaði eru búin. Bændasamtökin hafa í áranna rás fjallað ítarlega um tollvernd og gildi hennar fyrir þjóðarbúið og bændur. Það eru stjórnvöld sem móta landbúnaðarstefnuna í gegnum búvörusamninga, búvörulög, margvíslega reglusetningu og ekki síst með tollalögum. Í máli forsvarsmanna bænda hefur komið fram ríkur vilji til þess að fara yfir allt starfsumhverfi stéttarinnar og meta hvað hefur tekist vel og hvað miður. Bændasamtökin hafa hins vegar lagt áherslu á að tilviljanakenndar ákvarðanir ráði ekki för og að fyrir liggi hvað önnur stefna, t.d. í tollamálum, þýði í raun og veru fyrir alla hlutaðeigandi.

Árið 2012 gáfu samtökin út fræðslubækling um tolla og íslenskan landbúnað og dreifðu honum víða, bæði á Netinu og í prentuðu formi. Markmiðið með útgáfunni var að fara með skipulögðum hætti yfir tollaumhverfi íslensks landbúnaðar og landbúnaðarstefnu stjórnvalda. Bændasamtökin hafa um árabil bent á að Ísland er ekki frábrugðið öðrum þjóðum sem slá skjaldborg um innlenda búvöruframleiðslu með tollvernd. Rökin eru einkum þau að hagsmunir neytenda séu ekki fólgnir í því að veikja innlenda matvælaframleiðslu með auknum innflutningi á mat sem hægt er að framleiða á Íslandi. Það kosti mikinn gjaldeyri og veikir atvinnulíf, sérstaklega í hinum dreifðu byggðum. Í fræðslubæklingnum er dregin upp mynd af alþjóðasamningum um viðskipti með landbúnaðarvörur, svo sem við Evrópusambandið og Alþjóðaviðskiptastofnunina. Sýnt er fram á samhengi launa og verðlags 20 landa og sýndur samanburður á útgjöldum til matvörukaupa milli nokkurra Evrópulanda. Einnig er þeirri spurningu velt upp hvað myndi gerast hérlendis ef tollar væru afnumdir og bent á mikilvægi hugtakanna fæðu- og matvælaöryggis í því sambandi að vernda innlenda matvælaframleiðslu. Bæklingurinn er fáanlegur hjá Bændasamtökunum og á vefsíðu samtakanna á bondi.is hér.


Nokkrar staðreyndir um íslenskan landbúnað og tolla;

» Stjórnvöld leggja tolla á innfluttar búvörur sem eru sambærilegar þeim sem framleiddar eru hér á landi. Einkum er um að ræða mjólkurvörur, kjötvörur og blóm. Einnig nýtur útiræktað grænmeti eins og gulrætur, gulrófur og kartöflur tollverndar þegar íslenska framleiðslan annar eftir spurn. Þegar íslenskar vörur eru ekki til eru erlendu vörurnar fluttar til landsins án tolla. Einnig er lagður magntollur á sveppi en gúrkur, tómatar, salöt og paprikur, sem flutt eru inn allt árið, eru án tolla.

» Aðeins 10% af landbúnaðarframleiðslu heimsins eru seld á milli ríkja. Hin 90% eru til neyslu og vinnslu á heimamarkaði.

» Reynsla annarra þjóða af því að opna fyrir innflutning og á sama tíma að draga úr hvatningu til innlendra framleiðenda er að slíkt hefur leitt til mikilla verðhækkana á mat.

» Langflestar landbúnaðarvörur eru fluttar inn án tolla. Þetta á til dæmis við um allt hveiti og kornvörur, pasta, hrísgrjón, sykur, matarolíur, ávexti og stærstan hluta af innfluttu grænmeti.

Bæklingurinn "Tollar og íslenskur landbúnaður" - útg. 2012 - pdf