05. desember 2018

Bændur í EFTA-ríkjunum vara við viðskiptasamningum Mercosur

Samtök bænda í EFTA-ríkjunum hafa sent þeim ráðherrum sem fara með málefni landbúnaðar í þeirra löndum alvarlegar athugasemdir varðandi hugsanlegar ívilnanir um innflutning landbúnaðarvara í viðskiptasamningum við ríki í Suður-Ameríku.

Málið snýst um viðskipta­samninga EFTA-ríkjanna við svonefnd Mercosur-ríki í Suður-Ameríku sem eru Brasilía, Argentína, Úrúgvæ og Paragvæ. Þar er verið að fara inn í sjöttu lotu þeirra viðræðna og óttast formenn bændasamtaka í EFTA-löndunum Liechtenstein, Sviss, Íslandi og Noregi að samningarnir geti haft mikil áhrif á verðlag með neikvæðum afleiðingum fyrir landbúnaðarframleiðslu í sínum ríkjum.

Rauð strik af hálfu bænda

Setja bændur í EFTA-ríkjunum því rautt strik hvað varðar slíka samninga og segja að bændur muni ekki samþykkja ívilnanir er snerta landbúnaðarframleiðslu.

Í bréfi sem sent hefur verið til Torbjørn Røe Isaksen, matvælaráðherra Noregs, Kristjáns Þórs Júlíussonar, sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra Íslands, dr. Aurelia Frick, utanríkisráðherra Liechtenstein og Bundesrat Johann Schneider – Ammann, viðskipta- og landbúnaðarráðherra Sviss, segir að bændur samþykki engar ívilnanir.

Við ofurefli í viðskiptum með landbúnaðarvörur að ræða

Óttast formenn bændasamtaka EFTA-ríkjanna að Mercosur-samningarnir muni grafa undan landbúnaði og lífsskilyrðum í dreifðari byggðum í þeirra löndum. Benda þeir á að Mercosur-löndin séu meðal öflugustu útflutningsríkja heims á landbúnaðarafurðum. Brasilía sé t.d. stærsti útflytjandi heims á nautakjöti. Andspænis þessum ríkjum standi bændur í EFTA-löndunum sem byggja að mestu á rekstri lítilla fjölskyldubúa. Meðalbústærð í Sviss sé t.d. 25 kýr á um 20 hekturum lands. Í Liechtenstein er meðalbúið 37 kýr á 36 hekturum, á Íslandi 46 kýr á 25 hekturum og 25 kýr í Noregi. Framleiðslukostnaður í þessum löndum sé hár og landfræðilega sé landbúnaður í þessum löndum háður köldu loftslagi.

Gæti eyðilagt viðkvæman fjölskyldubúskap EFTA-ríkjanna

Í yfirlýsingu formannanna segir m.a.: „Jafnvel þótt land­bún­aðarframleiðsla í okkar löndum sé lítil sem hlutfall af vergri þjóðarfram­leiðslu (GDP), þá er hún mikilvæg bæði út frá fæðu­öryggissjónarmiðum, umhverfissjónarmiðum og líffræðilegri fjölbreytni. Frumfram­leiðslan og úrvinnsluiðnaðurinn er mikilvægur í atvinnusköpun í dreifðum byggðum EFTA-landanna. Lönd okkar hafa lágt sjálfbærnihlutfall í framleiðslu landbúnaðarafurða (um 40%) og aukinn innflutningur frá Mercosur-löndunum mun veikja það hlutfall enn frekar. Um leið og loftslagsbreytingar gera matvælaframleiðslu viðkvæmari, þá verður það sífellt mikilvægara að tryggja matvælaframleiðslu í öllum heimshlutum.

Umhverfissjónarmið ásamt lögfræðilegum og félagslegum væntingum um fæðuöryggi, dýraheilbrigði og aðbúnað eru mikil. Það veldur sífellt auknum kostnaði. Allir þessir þættir gera okkar landbúnaði erfitt fyrir að keppa við framleiðslu frá Mercosur-löndunum. Það hafa einnig verið vaxandi áhyggjur af hálfu umhverfissinna í Mercosur-löndunum um að samningur á milli þeirra landa og EFTA-ríkjanna muni stefna fjölskyldubúskap í Mercosur-löndunum í hættu.

Áður en gert er samkomulag ættu yfirvöld í okkar ríkjum að gera mat á áhrifum sem slíkur samningur myndi hafa á okkar landbúnað sem og að meta umhverfisáhrif slíks samnings. Það á ekki að sætta sig við að slíkur samningur hafi neikvæð áhrif og ber að stöðva viðræður ef það er raunin.“

Landbúnaði í EFTA-ríkjunum verði ekki fórnað

Í niðurlagi bréfa formanna bændasamtaka EFTA-ríkjanna segir að niðurstöður samningaviðræðna um viðskiptasamning eigi ekki að leiða til þess að landbúnaði EFTA-ríkjanna verði fórnað og fjölskyldur bænda sviptar sínu lífsviðurværi. „Við ætlumst til að þið virðið okkar rauðu strik. Ívilnanir til handa Mercosur-ríkjunum mega ekki hafa neikvæð áhrif á okkar landbúnaðarframleiðslu. EFTA-markmið varðandi fæðuöryggi, dýravelferð og að vera án erfðabreyttra matvæla (GMO) verður að virða. Við bændur í EFTA-ríkjunum, ætlumst til að okkar ríkisstjórnir skrifi ekki undir samning sem grefur undan landbúnaðarframleiðslu í okkar löndum.“

Undir þetta ritar Marcus Vogt, formaður Bændasamtaka Liechtenstein (VBO), Markus Ritter, formaður Bændasamtaka Sviss (SBV), Sindri Sigurgeirsson, formaður Bændasamtaka Íslands (BÍ) og Lars Petter Bartnes, formaður Bændasamtaka Noregs (NB).